Strona główna
opoka.org.pl
2020-12-14 10:25
MG

„Kosmiczna” szopka w Watykanie: czy sztuka sakralna ma szokować?

Zaprezentowana w tym roku na Placu św. Piotra w Watykanie bożonarodzeniowa szopka wzbudza olbrzymie kontrowersje. Wykonane z ceramiki figury przypominają raczej postacie z epopei kosmicznych niż Świętą Rodzinę w stajence betlejemskiej

Autor/źródło: Twitter, ks. Daniel Wachowiak

Figury wykonane zostały w pracowni ceramiki artystycznej we włoskim regionie Abruzzo na przełomie lat 60. i 70 XX wieku. Stanowią część większej, 54-elementowej kolekcji. Ludzkie postaci mają kształt wydłużonych walców, z nieproporcjonalnie przedstawionymi częściami ciała takimi jak głowa czy dłonie, pozbawione są nóg.

Sądząc po bardzo licznych reakcjach w portalach społecznościowych, u większości odbiorców szopka wzbudza negatywne wrażenia. Oceny takie jak „najbrzydsza stajenka w historii tych które upiększają/oszpecają plac św. Piotra” nie należą do rzadkości. Niektórzy uważają wręcz że „te figurki wyglądają jak pogańskie bożki – jest to wstrętne”. Słowa „obrzydliwe”, „szkaradne”, „okropne” powtarzają się w komentarzach.

Trudno, przyglądając się temu wątpliwej jakości artystycznej dziełu, nie zadać pytania o charakter sztuki, która powinna się znaleźć w przestrzeni sakralnej. Można by wprawdzie uznać, że plac św. Piotra nie jest taką przestrzenią sensu stricto, jednak sprawowana jest tam często liturgia, a wierni gromadzą się nie po to, aby podziwiać dzieła, które być może nadają się do galerii, ale nie spełniają funkcji przekazu tajemnic wiary.

Papież Franciszek, spotykając się 12 grudnia z artystami, zwrócił uwagę na ich znaczącą rolę w sferze religijnej. Pierwszym „poruszeniem” twórczości artystycznej jest doświadczenie piękna, prowadzącego do podziwu i zdumienia, które z kolei powinno dotykać głębi serca i duszy. Ostatecznie, percepcja i kontemplacja piękna wyzwalać powinna „poczucie nadziei, która rozświetla świat”. Pamiętamy też wspaniałe poetyckie dzieło papieża Jana Pawła II „Tryptyk Rzymski”, w którym nasz rodak także wskazywał na podziw nad pięknem i harmonią świata jako początek głębokiego doświadczenia religijnego. Nie przypadkiem w angielskim tłumaczeniu tego dzieła słowo „zdumienie” zostało przełożone jako „wonder” (a nie, na przykład „surprise” czy „amazement”). To słowo w języku angielskim oznacza bowiem jednocześnie „cud” – i taki jest właściwy sens sztuki posiadającej wymiar religijny. Ma ona prowadzić od doświadczenia piękna, czyli „zdumienia” nad cudownością świata, nad wydarzeniami z historii naszej wiary do spotkania z „cudem” – z Bogiem, który jest sam obecny w naszej ziemskiej rzeczywistości.

Nie da się ukryć, że tegoroczna watykańska szopka po prostu nie spełnia tego zadania, nie mieści się w kategoriach sztuki sakralnej, ani nawet szerzej – religijnej. Jest raczej przejawem artystycznej awangardy. Nie ma tu zachwytu nad pięknem, ale raczej celebracja własnych dziwacznych wyobrażeń, do których usiłuje się dopisać jakieś pokrętne interpretacje.

Wydaje się, że zarówno twórcom figur, jak i osobie, która podjęła decyzję o ich umieszczeniu na placu św. Piotra, zabrakło prawdziwie religijnej wrażliwości estetycznej. Sztuka może oczywiście służyć bardzo różnym funkcjom – może być narzędziem propagandy, może szokować, wzbudzać sprzeciw, prowokować do myślenia. Z pewnością nie tak jednak widział szopkę św. Franciszek z Asyżu, od którego pochodzi cała tradycja bożonarodzeniowych stajenek. Wizualna prezentacja sceny Bożego Narodzenia nie powinna szokować, ale przede wszystkim – wprowadzać w przestrzeń Wcielenia Słowa Bożego, tak aby oglądający ją wierni mogli niejako sami stać się częścią tej sceny. Bardzo wątpliwe, czy walcowate figury przypominające kosmitów mogą służyć temu celowi.


Więcej ważnych i ciekawych artykułów na stronie opoka.org.pl →


Podziel się tym materiałem z innymi:


 

Polecamy
2020-12-13 18:43:22
miniaturka

Betlejemskie Światło Pokoju dotarło już na Jasną Górę

Na Jasną Górę po raz 30. dotarło Betlejemskie Światło Pokoju. Od ognia z Groty Narodzenia Chrystusa, co roku zapalane są wieczne lampki w kaplicy Matki Bożej. Przesłaniem tegorocznej akcji jest „Światło służby”.
2020-12-13 22:49:32
miniaturka

Nowa chorągiew rycerzy Jana Pawła II

13 grudnia 2020 roku powstała w parafii p.w. Matki Bożej Królowej Polski w Nowej Dębie chorągiew Zakonu Rycerzy Jana Pawła II
2020-12-14 08:42:51
miniaturka

Witebsk: skazany ksiądz już na wolności

Proboszcz kościoła w Rossonach na Witebszczyźnie, ks. Wiaczasłau Barok po 10 dniach został zwolniony z aresztu – podaje portal belsat.eu. Duchowny został skazany z artykułu kodeksu wykroczeń, dotyczącego „propagandy lub publicznej demonstracji oraz rozpowszechniania symboli i atrybutów nazistowskich”.
2020-12-14 10:34:19
miniaturka

Pandemia pokazała, jak bardzo potrzebujemy siebie nawzajem – także żeby spokojnie umrzeć

To paradoks pandemii – izolacja społeczna pokazała, jak bardzo siebie nawzajem potrzebujemy. Tak na co dzień, żeby żyć, ale też i w szczególnych momentach – jak umieranie, żeby móc spokojnie umrzeć. Ważna jest wtedy obecność zarówno bliskich, jak i kapelanów.
2020-12-14 10:50:20
miniaturka

Dogoterapia: czy roboty zastąpią prawdziwe psy?

Zwierzęta-roboty mogą być zamiennikiem naszych prawdziwych futrzanych przyjaciół, szczególnie w działaniach terapeutycznych – donoszą psychologowie z Uniwersytetu w Portsmouth w Wielkiej Brytanii.
2020-12-14 11:08:41
miniaturka

Na jakie wartości współczesnej kultury wskazałby dziś św. Paweł na Areopagu?

„Ja wam głoszę to, co czcicie, nie znając” – czy także do nas, współczesnych, kieruje św. Paweł te słowa? Na jakie wartości współczesnej kultury wskazałby dziś apostoł na Areopagu? Odpowiedzi poszuka abp Rowan Williams w wykładzie, który wygłosi 16 grudnia.