Strona główna
opoka.org.pl
2021-05-03 08:21
AC / KUL

Konstytucja 3 maja była drugą na świecie, po amerykańskiej, i pierwszą w Europie!

„Konstytucja 3 maja była drugą na świecie, po amerykańskiej, i pierwszą w Europie” – przypomina konstytucjonalista z KUL, prof. Dariusz Dudek. Choć obowiązywała niewiele ponad rok, to dzięki niej Polska ma swoje miejsce w rodzinie europejskiego konstytucjonalizmu już od ponad dwóch wieków.

Autor/źródło: Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

Konstytucja 3 maja poważnie reformowała ustrój demokracji szlacheckiej. Zrywała z wolną elekcją, wprowadzając monarchię dziedziczną z dynastią saską na tronie. Zdaniem Kierownika Katedry Prawa Konstytucyjnego KUL stanowiła udane połączenie kanonu republikańskiego i systemu monarchistycznego, swoje miejsce znalazły w niej nowe zdobycze myśli filozoficzno-prawnej. „Konstytucja wprowadzała zasadę zwierzchnictwa narodu, choć tylko narodu szlacheckiego, ale trzeba pamiętać, że w Rzeczpospolitej Obojga Narodów był on najliczniejszy w ówczesnej Europie” – wskazuje prof. Dudek. Dodaje, że konstytucja normowała także prawa mieszczan i prawa włościan.

„Konstytucja wprowadzała zasadę trójpodziału władz, która była nieobecna w ówczesnej Europie zdominowanej przez monarchie absolutne lub absolutystyczne” – wskazuje ekspert. Takie rozwiązanie, powszechnie stosowane dziś w systemach prawnych, służy zapewnieniu wolności człowieka i jego ochronie przed nadużyciem monopolistycznej władzy.

Nowością był też zapis określający naród jako suwerena. Według konstytucji to z woli narodu bierze swój początek wszelka władza społeczności ludzkiej. „Ten przepis dla nas jest oczywistością, ale w ówczesnej Europie był szokujący” – mówi konstytucjonalista.

W opinii wykładowcy KUL najważniejszą, choć niezrealizowaną ostatecznie, wartością konstytucji była próba ocalenia wolnej Polski. Prof. Dudek przypomina, że ten cel został wyraźnie wyartykułowany we wstępie do konstytucji. „Właśnie dlatego konstytucja stała się symbolem dążenia do wolności w okresie zaborów” – wskazuje ekspert. Później, w okresie II Rzeczypospolitej, do Konstytucji 3 maja wprost nawiązywała konstytucja marcowa. Pamięć o niej była również obecna w środowiskach patriotycznych w okresie Polski Ludowej, a dziś w rocznicę jej uchwalenia obchodzimy święto państwowe.

Konstytucja 3 maja była drugą w świecie, po amerykańskiej, która jest zaledwie o cztery lata starsza. W obu dokumentach można znaleźć wiele podobieństw, a podstawową różnicą jest, że konstytucja Stanów Zjednoczonych jako pierwsza wprowadzała system republikański, z instytucją głowy państwa.

Zarówno konstytucja polska, jak i amerykańska są lapidarne i zostały zbudowane wokół tych samych zasad: suwerenności narodu i trójpodziału władz. Zdaniem prof. Dudka łączy je także troska o rangę konstytucji w systemie prawnym. W Stanach Zjednoczonych obywatel przed każdym sądem może postawić zarzut, że dany przepis jest niezgodny z konstytucją. „Amerykańska ustawa zasadnicza obowiązuje na serio, na co dzień, w każdej sprawie sądowej” – wyciąga wniosek ekspert. Choć Konstytucja 3 maja nie szła tak daleko, to przewidywała zniesienie prawa przeciwnego konstytucji, ustanawiała także odpowiedzialność za naruszenie konstytucji przed specjalnym sądem sejmowym – dodaje prof. Dudek.

źródło: Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II


Więcej ważnych i ciekawych artykułów na stronie opoka.org.pl →


Podziel się tym materiałem z innymi:


 

Polecamy
2021-05-02 17:15:28
miniaturka

Zaczynam dzień z Ewangelią

Jakże dumni jesteśmy z dzisiejszego święta! Maryja jest naszą Królową. Wszak któż jak nie ona ratował nas tyle razy z opresji, kiedy wszystkie ludzkie pomysły zawiodły? Do kogóż uciekaliśmy się przez wieki i pokolenia, jak nie do niej, która panuje na częstochowskim tronie?
2021-05-02 17:23:15
miniaturka

Konstytucja 3 Maja była ważnym i nowoczesnym aktem

Konstytucja 3 Maja była niezwykle ważnym, a przede wszystkim nowoczesnym aktem ustrojowym, pokazującym, że polska myśl polityczna była wówczas na najwyższym poziomie. Polska była w absolutnej awangardzie w początkach kształtującej się demokracji – mówił prezydent Andrzej Duda.
2021-05-03 08:41:29
miniaturka

Uroczystość Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski – głównej patronki naszego kraju

W Kościele 3 maja przypada uroczystość Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski – głównej patronki Polski. Aktu oddania państwa pod opiekę Matki Bożej dokonał w roku 1656 w katedrze lwowskiej król Jan Kazimierz. Odbyło się to po zwycięstwie odniesionym nad Szwedami i obronie Jasnej Góry.
2021-05-03 09:04:03
miniaturka

Mimo trudności możemy zmienić siebie i świat dookoła nas na lepsze!

„Zwracam się do Ciebie Matko Najświętsza, wyjednaj nam u Chrystusa łaskę żywej wiary. Przymnóż nam wiary w to, że mimo trudności możemy zmienić siebie i świat dookoła nas na lepsze!” – modlił się przewodniczący KEP abp Stanisław Gądecki podczas Apelu Jasnogórskiego w przeddzień Uroczystości NMP Królowej Polski.
2021-05-03 10:36:55
miniaturka

Zebranie Rady Stałej KEP na Jasnej Górze

Beatyfikacja sługi Bożego kard. Stefana Wyszyńskiego, duszpasterstwo Kościoła w Polsce w czasie pandemii i po jej ustaniu, zamknięcie obchodów 100. rocznicy urodzin św. Jana Pawła II oraz czerwcowe zebranie plenarne Episkopatu to główne tematy Rady Stałej na dziś.
2021-05-03 10:41:02
miniaturka

Zaczynam dzień z Ewangelią

„Pokój mój daję wam”. Najważniejsze w tym zdaniu jest słowo „mój”, bo tych, którzy nam oferują pokój można wymieniać bez liku: przywódcy narodów, firmy ochroniarskie i ubezpieczeniowe... Tyle tylko, że oni wszyscy mogą nam najwyżej dać, albo lepiej, sprzedać spokój, bo prawdziwy pokój może nam dać tylko Jezus.