Strona główna
opoka.org.pl
2021-04-02 08:37
JR / KAI

Dzień smutku i nadziei. Na czym polega wyjątkowość liturgii Wielkiego Piątku?

Wielki Piątek jest dramatycznym dniem sądu, męki i śmierci Chrystusa. Jest to jedyny dzień w roku, kiedy nie jest sprawowana Msza św. W kościołach odprawiana jest liturgia Męki Pańskiej, a na ulicach wielu miast sprawowana jest publicznie droga krzyżowa. Jest to dzień postu ścisłego.

Autor/źródło: Magdalena Lubecka, licencja: Jak album

Z powodu pandemii koronawirusa liturgie odbędą się z udziałem jedynie małych grup wiernych oraz będą transmitowane w telewizji i internecie.

Piątek jest w zasadzie pierwszym dniem Triduum Paschalnego. Dni najważniejszych Świąt Kościoła są bowiem liczone zgodnie z tradycją żydowską, od zachodu słońca.

„Jeśli Wielki Piątek jest dniem pełnym smutku, to jednocześnie jest najwłaściwszym dniem dla obudzenia na nowo naszej wiary, dla umocnienia naszej nadziei i odwagi niesienia przez każdego swego krzyża z pokorą, ufnością i zdaniem się na Boga, mając przy tym pewność wsparcia przez Niego i Jego zwycięstwa. Liturgia w tym dniu śpiewa: «O Crux, ave, spes unica – Witaj, Krzyżu, nadziejo jedyna!»” – tak sens liturgii wielkopiątkowej wyjaśniał w jednej z katechez w minionych latach papież Benedykt XVI.

Geneza

Pierwsze liturgiczne obchody Wielkiego Piątku odnotować można w starożytnej Jerozolimie. Wierni gromadzili się przed wschodem słońca przed kolumną biczowania, a później przy grobie, by adorować drzewo Krzyża.

W odniesieniu do Rzymu pierwsze opisy celebracji Wielkiego Piątku pochodzą z VII w. Pierwszy typ liturgii sprawowany był przez papieża w kościele św. Jana Jerozolimskiego i obejmował odczytanie opisu Męki Pańskiej wg św. Jana, modlitwę powszechną i procesję z relikwiami krzyża. Drugi typ liturgii był sprawowany w licznych kościołach prezbiterialnych, obejmował lekturę Pisma, adorację krzyża i Komunię św., konsekrowaną wcześniej. Ten typ liturgii upowszechnił się w średniowieczu w całej Europie.

W późniejszych wiekach upowszechniło się przenoszenie Najświętszego Sakramentu do grobu Pańskiego. W XIX wieku na terenach dawnej Rzeczypospolitej groby Pańskie w kościołach zaczęły nabierać także patriotycznego wymiaru.

Liturgia

Wielki Piątek to dzień Krzyża. Po południu we wszystkich świątyniach katolickich odprawiana jest niepowtarzalna wielkopiątkowa Liturgia Męki Pańskiej. Celebrans i asysta wchodzą w ciszy. Przed ołtarzem przez chwilę leżą krzyżem, a po modlitwie wstępnej czytane jest proroctwo o Cierpiącym Słudze Jahwe i fragment Listu do Hebrajczyków. Następnie czyta się lub śpiewa, zwykle z podziałem na role, opis Męki Pańskiej według św. Jana.

Po homilii w bardzo uroczystej modlitwie wstawienniczej Kościół poleca Bogu siebie i cały świat, wyrażając w ten sposób pragnienie samego Chrystusa: aby wszyscy byli zbawieni. Szczególnie przejmujące są modlitwy o jedność chrześcijan, za Żydów i za niewierzących.

Centralnym wydarzeniem liturgii wielkopiątkowej jest adoracja Krzyża. Zasłonięty fioletowym suknem Krzyż wnosi się przed ołtarz. Celebrans stopniowo odsłania ramiona Krzyża i śpiewa trzykrotnie: „Oto drzewo Krzyża, na którym zawisło zbawienie świata”, na co wierni odpowiadają: „Pójdźmy z pokłonem”. Po liturgii Krzyż zostaje w widocznym i dostępnym miejscu, tak by każdy wierny mógł go adorować. Jest on aż do Wigilii Paschalnej najważniejszym punktem w kościele. Przyklęka się przed nim, tak, jak normalnie przyklęka się przed Najświętszym Sakramentem. Po adoracji Krzyża z ciemnicy przynosi się Najświętszy Sakrament i wiernym udziela się Komunii.

Grób Pański – polski zwyczaj

Ostatnią – znaną głównie w Polsce – częścią liturgii Wielkiego Piątku jest procesja do Grobu Pańskiego. Na ołtarzu umieszczonym przy Grobie lub na specjalnym tronie wystawia się Najświętszy Sakrament w monstrancji okrytej białym przejrzystym welonem – symbolem całunu, w który owinięto ciało zmarłego Chrystusa. Cały wystrój tej kaplicy ma kierować uwagę na Ciało Pańskie. W wielu kościołach przez całą noc trwa adoracja.

W Wielki Piątek odprawiane są także nabożeństwa Drogi Krzyżowej. W wielu kościołach rozpoczyna się ono o godzinie 15.00, gdyż właśnie około tej godziny wedle przekazu Ewangelii Jezus zmarł na Krzyżu. W ostatnich latach nabożeństwo Drogi Krzyżowej odprawiane było także na ulicach wielu polskich miast.

mip, mp, maj / Warszawa (KAI)


Więcej ważnych i ciekawych artykułów na stronie opoka.org.pl →


Podziel się tym materiałem z innymi:


 

Polecamy
2021-04-01 14:24:53
miniaturka

Zaczynam dzień z Ewangelią

W ewangelicznej relacji św. Jana zdarzenia Wielkiego Piątku są ukazane jako tryumf Pana Jezusa, który jako prawdziwy król świata zostaje ukoronowany i wstępuje na tron. Wobec potęgi Bożej Miłości musi ustąpić każdy przeciwnik.
2021-04-01 14:53:16
miniaturka

Kard. Burke: Joe Biden jest „co najmniej w stanie apostazji”

Kardynał Raymond Burke w wywiadzie zwrócił uwagę, że prezydentowi Stanów Zjednoczonych, który otwarcie popiera aborcję, nie powinno się udzielać Komunii świętej. Jego zdaniem należy także wziąć pod uwagę ekskomunikę.
2021-04-01 15:12:46
miniaturka

Wielki Piątek. Zdrój miłosierdzia otwarty na oścież!

„Zdrój miłosierdzia Mojego został otwarty na oścież włócznią na krzyżu dla wszystkich dusz, nikogo nie wyłączyłem” – powiedział Jezus do św. Faustyny w jednym z wielu objawień związanych z Jego męką, o których siostra pisała w swoim „Dzienniczku”.
2021-04-02 09:15:31
miniaturka

Policja apeluje: zachowajmy rozsądek i ostrożność na drogach!

Przed zbliżającymi się świętami Wielkiej Nocy apelujemy do kierowców o ostrożność, rozwagę i przestrzeganie przepisów związanych ze stanem epidemii – powiedział PAP kom. Robert Opas z Biura Ruchu Drogowego Komendy Głównej Policji.
2021-04-02 09:44:00
miniaturka
play

Dlaczego pojednanie w obliczu śmierci jest tak ważne?

Odchodząc z tego świata, pozostawiamy po sobie ślad. Bardzo dobrze, jeśli jest on dobrem. Ale co zrobić, jeśli nasze grzechy pozostawiają zły ślad w świecie? – mówi o. Wojciech Surówka. Zapraszamy do obejrzenia szóstego odcinka rozważań „Memento mori”!
2021-04-02 09:54:41
miniaturka

Odchodzenie Jana Pawła II było lekcją bezgranicznego zaufania Bożemu miłosierdziu

Lekcja, której udzielił światu Jan Paweł II, gdy odchodził do domu Ojca, może być źródłem pociechy dla zrozpaczonych po śmierci najbliższych i dla tych, którzy boją się o swoje zdrowie i bezpieczeństwo – mówi kard. Stanisław Dziwisz w 16. rocznicę śmierci papieża Polaka.