Strona główna
Serwis jest częścią opoka.org.pl
2017-03-29 15:16
Sonia Zielińska / KAI

Warszawa: nowe, albumowe wydanie unikatowego Złotego Kodeksu Gnieźnieńskiego

Złoty Kodeks Gnieźnieński to najcenniejszy rękopis średniowieczny z pierwszej stolicy Polski. Jego karty zdobią barwne iluminacje przedstawiające głównie sceny z życia i męki Chrystusa oraz przepiękne romańskie inicjały.

Autor/źródło: flickr.com/M. Drwal/BPKEP, licencja: CC BY-NC-SA 2.0

Podczas zorganizowanej przez KAI konferencji Prymas Polski w obecności Nuncjusza Apostolskiego zaprezentował albumowe, opatrzone cennym naukowym komentarzem, wydanie tego wyjątkowego dzieła, dokonane przez Wydawnictwo M.

Na wyjątkową wartość Złotego Kodeksu Gnieźnieńskiego składa się wiele czynników; od niemal 300 lat jest świadkiem ważnych wydarzeń duchowych w dziejach naszego kraju, oprócz tego odznacza się ogromną wartością artystyczną: posiada wiele całostronicowych iluminacji, przedstawiające głównie sceny z życia i męki Chrystusa. Każda jego karta obramowana jest wielobarwnymi ornamentami, a tekst został napisany w całości złotem malarskim. Zdobią go również przepiękne romańskie inicjały.

Kodeks był prawdopodobnie darem króla Bolesława Szczodrego dla katedry gnieźnieńskiej oraz insignium koronacyjnym przy królewskim namaszczeniu tego władcy w 1076 r. Księga mogła służyć również przy kolejnych liturgiach koronacyjnych w Gnieźnie.

Bp Artur Miziński podkreślił, że Złoty Kodeks Gnieźnieński to wyjątkowy dokument potwierdzający przynależność Polski do wspólnoty państw chrześcijańskich. - Dzięki tej publikacji mamy możliwość sięgnięcia do korzeni, powrotu do źródeł, odkrywania piękna chrześcijaństwa i wpływu religii chrześcijańskiej na kształtowanie się Polski jako państwa chrześcijańskiego - powiedział sekretarz generalny KEP.

Kodeks uważany był przez wieki przy okazji uroczystych liturgii pod przewodnictwem arcybiskupów gnieźnieńskich. Wielu uczonych uważa go za jeden z symboli Gniezna obok bazyliki prymasowskiej z jej spiżowymi drzwiami.

Prymas Polski przypomniał, że Kodeks w swojej tradycji służył przede wszystkim jako księga liturgiczna, która towarzyszyła niejednej koronacji królewskiej w Gnieźnie i w Krakowie. Do roku 1830 była stale używana w liturgii - Być może dlatego konieczność odnowy i restauracji była tak pilna - zaznaczył abp Wojciech Polak, dodając, że również w wieku XX korzystano z ewangelistarza np. podczas pielgrzymek Jana Pawła II w 1997 i 1999 r.

- Powinniśmy się cieszyć, że księga zachowała się w tak dobrym stanie - stwierdził ks. Michał Sołomieniuk. Dyrektor Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie zaakcentował, że w 2014 roku Kodeks został wpisany na Listę Krajową programu UNESCO "Pamięć Świata".

- To dzieło jest świadectwem mądrości naszych praojców, świadectwem życia w rodzinie narodów chrześcijańskich - powiedział Piotr Słabek. Redaktor naczelny "Wydawnictwa M" podkreślił również, że trwają prace nad stworzeniem faksymile Złotego Kodeksu Gnieźnieńskiego.

Stworzenia opracowania o Złotym Kodeksie Gnieźnieńskim, pogratulował twórcom również abp Salvatore Pennacchio. - To ogromna karta historii i wiary waszego narodu - podsumował nuncjusz apostolski w Polsce.

Konferencję prasową, podczas której zaprezentowano nowe wydanie jednego z najcenniejszych rękopisów w historii, zorganizowała Katolicka Agencja Informacyjna.

Oryginał Złotego Kodeksu Gnieźnieńskiego, po kilkuletnich pracach renowacyjnych, będzie można obejrzeć 24 kwietnia w Gnieźnie, podczas wernisażu Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej i Archiwum Diecezjalnego w Gnieźnie. Natomiast nowe wydanie Złotego Kodeksu Gnieźnieńskiego, będzie można nabyć podczas Targów Wydawnictw Katolickich, które odbędą się w dniach 30 marca - 2 kwietnia w Arkadach Zamku Królewskiego w Warszawie.

Złoty Kodeks Gnieźnieński został wykonany najprawdopodobniej w czeskim, niewykluczone, że praskim, warsztacie miniatorskim, który ukształtował się i rozwinął w drugiej połowie XI stulecia pod wpływem ośrodka malarstwa książkowego w Ratyzbonie. Jest jednym z czterech istniejących do dziś kodeksów, tworzących jednolitą grupę, noszącą znamię tego samego skryptorium.

Nieznana jest historia przybycia rękopisu do Polski. Według jednej z hipotez był on darem Judyty – córki króla czeskiego Wratysława, poślubionej Władysławowi Hermanowi w 1079 lub 1080. Istnieje również przypuszczenie, że kodeks ufundował Bolesław Śmiały z okazji reaktywacji metropolii gnieźnieńskiej i swojej koronacji. Niewykluczone, że służył także przy kolejnych liturgiach koronacyjnych w Gnieźnie. W 2012 roku rękopis został poddany gruntownej restauracji i konserwacji. Zaprezentowane opracowanie stanowi podsumowanie dotychczasowych prac badawczych nad tym cennym zabytkiem.

ar / Warszawa